Να μην ξεχάσουμε να ευχαριστήσουμε τους μεταφραστές

Francois Mulard’s painting of the Persian envoy meeting Napoleon

Francois Mulard, «The Persian Envoy Mirza Mohammed Reza Qazvini, Finkenstein Castle 27 Avril 1807”

ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΡΩΜΑΙΟΥ

Με αυτήν τη φράση κλείνουν συνήθως οι εργασίες ενός συνεδρίου διά στόματος του προέδρου της οργανωτικής επιτροπής ορμώμενος συνήθως από μια ανάγκη έκφρασης ευγνωμοσύνης προς τους μεταφραστές (sic) οι οποίοι «μεταφράζουν» από τις 9:00 το πρωί ως τις 7:00 το απόγευμα. Το ερώτημα λοιπόν που γεννάται αυτομάτως είναι: η διερμηνεία είναι τελικά μετάφραση ή μήπως όχι;

Ο διερμηνέας είναι ο ειδικός που βοηθάει να επικοινωνήσουν μεταξύ τους άνθρωποι που δεν μιλούν την ίδια γλώσσα, μεταφράζοντας τα λεγόμενα του ενός στη γλώσσα του άλλου αναφέρει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο την ιχνηλάτηση των δυο κατά τα λοιπά συγγενών επιστημονικών κλάδων. Αναμφίβολα, η διερμηνεία είναι -ως ένα βαθμό τουλάχιστον- μετάφραση ή για να είμαστε πιο ακριβείς είναι η προφορική μετάφραση ενός εκφωνηθέντος κειμένου. Γίνεται λοιπόν αμέσως αντιληπτό ότι η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στις δυο επιστήμες είναι ότι οι διαφορετικές τους πηγές: γραπτό προϊόν από τη μία, προφορικό από την άλλη. Το γεγονός αυτό μας οδηγεί σε μια σειρά άλλων διαπιστώσεων που θα διευκολύνουν τη συζήτηση γύρω από το συγκεκριμένο θέμα.

Το ζητούμενο στη μετάφραση είναι η εύρεση ισοδύναμων εκφράσεων εν τη διαφορά (Jacobson) ενώ στη διερμηνεία προέχει το περιεχόμενο όσων έχουν λεχθεί, η μεταβίβαση ιδεών και όχι η εξεύρεση παράλληλων μορφών από τη μία γλώσσα στην άλλη. Ο διερμηνέας καλείται να αντιμετωπίσει σε πραγματικό χρόνο εξειδικευμένη ορολογία, ομιλητές -φυσικούς και μη- που αναγιγνώσκουν ταχέως κείμενα, οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές αναφορές που στερούνται νοήματος για το κοινό-στόχο και όλα τα παραπάνω συνοδεία ενίοτε ελλειπτικής σύνταξης λόγω της προφορικότητας του μέσου επικοινωνίας. Λαμβάνοντας υπ’όψιν όλες τις παραπάνω ιδιαιτερότητες, θα πρέπει μάλλον να συμφωνήσουμε με την άποψη ότι η διερμηνεία είναι μια περίπλοκη διαδικασία επεξεργασίας πληροφοριών η οποία πραγματώνεται με τη βοήθεια ειδικών γνωστικών δεξιοτήτων σε μη χρόνο (Ricardi). Ο διερμηνέας δηλαδή λειτουργεί σαν δάσκαλος ο οποίος με την παιδευτική δεινότητα που διαθέτει γεφυρώνει πολιτισμικά και εννοιολογικά κενά και κυρίως ερμηνεύει και εξηγεί τα λεγόμενα των ομιλητών στο ακροατήριό του.

Μήπως λοιπόν ήρθε ο καιρός να θαυμάσουμε τους μεταφραστές οι οποίοι παραδίδουν άρτια μεταφρασμένη εντός μίας ημέρας την ομιλία 2.300 λέξεων του Ευρωπαίου Επιτρόπου Μετανάστευσης Δημήτρη Αβραμόπουλου ενώπιον της Επιτροπής LIBE του Ευρωκοινοβουλίου και να χειροκροτήσουμε τους διερμηνείς που αναδιατυπώνουν προφορικά πιστά και με ακρίβεια την ίδια ομιλία εντός δέκα περίπου λεπτών;

 


Photo: Francois Mulard, «The Persian Envoy Mirza Mohammed Reza Qazvini, Finkenstein Castle 27 Avril 1807”: Licensed under Public Domain via Wikimedia Commons

We ran across Mulard’s painting in Vincenzo Barca’s intriguing account of the history of the early dragomans, “One Part Interpreter, One Part Diplomat, One Part Spy: The Making of Dragomans”. Barca’s piece was published online in the Dragomanni project (site mostly in Italian), which is devoted to editing and publishing e-book translations of texts for which copyright has expired or for which the translator holds translation rights.

2 Responses to “Να μην ξεχάσουμε να ευχαριστήσουμε τους μεταφραστές”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS

Αρέσει σε %d bloggers: