Μεταφραστής γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Elevator Picture from button panel in an Elevator

Elevator by Frank Waaland

της Μαρίας Μεσσήνη

Θυμάμαι έναν διάλογο, καμιά δεκαριά χρόνια πριν, με κάποιον που γνώρισα σε μια παρέα, δικηγόρο στο επάγγελμα.

«Τι επαγγέλλεσαι;» με ρώτησε.

«Είμαι μεταφράστρια».

Σήκωμα φρυδιού. «Έχεις κάποια πιστοποίηση ή ένα Proficiency όπως τόσοι και τόσοι που δηλώνουν μεταφραστές;»

«Έχω πιστοποίηση από το Ινστιτούτο Γλωσσολόγων του Λονδίνου».

«Μάλιστα». Το σκέφτηκε. «Φαντάζομαι ότι θα ήταν πολύ απαιτητικές οι εξετάσεις. Δύσκολα κείμενα και χωρίς τη βοήθεια λεξικών…»

«Όχι, οι εξετάσεις επιτρέπουν χρήση λεξικών και έντυπων βοηθημάτων», διευκρίνισα.

Σήκωμα δύο φρυδιών και ειρωνικό χαμόγελο. «Σοβαρά; Τότε να πάω να δώσω κι εγώ.  Άκου χρήση λεξικών. Και ποια είναι η δυσκολία σε αυτό;»

Μιμούμαι το χαμόγελο. «Μήπως ότι το ποσοστό επιτυχίας στις εξετάσεις ανάμεσα σε επαγγελματίες μεταφραστές δεν ξεπερνά το 25%;»

Τον άφησα να απορεί και αναζήτησα άλλον συνομιλητή.

Παρότι αυτή η ιστορία μετράει χρόνια, η λανθασμένη αντίληψη ότι για να γίνει κάποιος μεταφραστής χρειάζεται καλή γνώση δύο γλωσσών και μια ντάνα λεξικά δυστυχώς δεν έχει εκλείψει.

Η μεταφραστική διαδικασία είναι μια δεξιότητα. Και όπως συμβαίνει με κάθε δεξιότητα, η απόκτησή της απαιτεί  εκπαίδευση κι εξάσκηση.

Εκπαίδευση

Η εκπαίδευση στη μετάφραση διακρίνεται στη θεωρητική γνώση και την πρακτική κατάρτιση.

α) Θεωρητική γνώση

Πέρα από την ακαδημαϊκή προσέγγιση της μετάφρασης ως κλάδου της γλωσσολογίας και των γλωσσικών σπουδών, είναι απαραίτητη και θεωρητική κατάρτιση που δίνει λύσεις σε πρακτικά προβλήματα.

Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα κείμενα; Τι μεταγράφεται υποχρεωτικά; Ποια είναι η υφολογική προσέγγιση του μεταφραστή ανάλογα την κατηγορία του κειμένου και το αναγνωστικό κοινό στο οποίο απευθύνεται; Ποιες είναι η αντικειμενικές μεταφραστικές δυσκολίες και ποιος ο τρόπος αντιμετώπισής τους; Πώς διαχειριζόμαστε ένα πολιτιστικό στοιχείο άγνωστο στον Έλληνα αναγνώστη; Ποιες είναι οι τεχνικές ενσωμάτωσης των στυλιστικών ευρημάτων του πρωτότυπου κειμένου στην ελληνική απόδοση;

β) Πρακτική κατάρτιση

Πώς χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο για αναζήτηση λύσεων σε μεταφραστικά προβλήματα; Ποια ηλεκτρονικά βοηθήματα είναι στη διάθεση του μεταφραστή και πώς θα τα εντοπίσει; Πώς λειτουργούν τα προγράμματα μεταφραστικών μνημών;

Αυτές είναι μόνο κάποιες από τις εκπαιδευτικές παραμέτρους που εμπεριέχονται στη διδακτέα ύλη ενός ολοκληρωμένου προγράμματος μετάφρασης.

Εξάσκηση

Η μεταφραστική αγορά εργασίας είναι ένας ανταγωνιστικός χώρος και απαιτεί, εκτός από την αρτιότητα ενός μεταφρασμένου κειμένου, την ολοκλήρωση μεταφραστικών έργων σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η επίσπευση της μεταφραστικής διαδικασίας, όπως και οι αυτοματισμοί στη μεταφορά της θεωρίας στην πράξη επιτυγχάνονται μόνο με εντατική εξάσκηση στη μετάφραση αυθεντικών κειμένων που προέρχονται από ποικίλες πηγές και καλύπτουν εύρος επιστημονικών πεδίων.

Όπως γίνεται κατανοητό, η επιστημονική κατάρτιση σε ένα γνωστικό πεδίο δεν αρκεί για την επιτυχία στον χώρο της μετάφρασης γι’ αυτό και πολλοί απόφοιτοι σχολών όλων των επιστημονικών κλάδων, οι οποίοι επιθυμούν να εργαστούν ως μεταφραστές, επιλέγουν μεταπτυχιακές σπουδές πάνω στη μετάφραση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το χαμηλό ποσοστό επιτυχίας πτυχιούχων νομικών στη μετάφραση ημι-εξειδικευμένων νομικών κειμένων στις εξετάσεις του Ινστιτούτου Γλωσσολόγων του Λονδίνου για την απόκτηση της έγκυρης πιστοποίησης Diploma in Translation. Ο λόγος; Η αδυναμία προσαρμογής του νομικού κειμένου στο αναγνωστικό κοινό που ορίζουν οι οδηγίες μετάφρασης.

Ναι, αν ο δικηγόρος που βρέθηκε στην παρέα μου συμμετείχε σε αυτές τις εξετάσεις χωρίς εκπαίδευση και ειδική προετοιμασία, πολύ πιθανόν θα αποτύγχανε. Όσα λεξικά κι αν είχε ανοιχτά μπροστά του.

 

Λίγα λόγια για την αρθρογράφο: Η Μαρία Μεσσήνη είναι κάτοχος του Diploma in Translation του Institute of Linguists. Διαθέτει εικοσαετή πείρα στην εκπαίδευση ενηλίκων, την επαγγελματική κατάρτιση και την προετοιμασία υποψηφίων για εξετάσεις. Παράλληλα εργάζεται ως μεταφράστρια και καθηγήτρια μετάφρασης.


Photo: Elevator by Frank Waaland used under CC BY 2.0

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS

Αρέσει σε %d bloggers: